Chopin

Posłuchajmy jeszcze raz Chopina.

Poznajmy go bliżej. Zobaczmy miejsca, w których żył i które pokochał, z których czerpał inspirację do swoich utworów. Wsłuchajmy się w muzykę, która wraz z obrazem tworzy niepowtarzalną kompozycję, niemożliwe do naśladowania połączenie. Może zainteresują Was te miejsca i ci ludzie, którzy dla kompozytora tak wiele znaczyli.


Fryderyk Chopin urodził się 1 marca 1810 roku w leżącej niespełna 30 km od Warszawy Żelazowej Woli. Dzieciństwo i młodość spędził w Warszawie, jednak podczas letnich wakacji lub wiosennych majówek odwiedzał najodleglejsze nawet zakątki centralnego regionu Polski – Mazowsza, malowniczo pokazanego w Filmie „Mazowsze Chopina”.
Narratorem filmu jest Andrzej Sułek, pianista, były dyrektor Filharmonii Łódzkiej, obecnie dyrektor Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina w Warszawie. Z uwagi na promocyjno – turystyczną konwencję filmu, narrator tylko prześlizguje się po nazwiskach i postaciach stanowiących dla młodego Chopina wzorce, z których czerpał wiedzę i od których uczył się nie tylko muzyki, ale również patriotyzmu, miłości do Ojczyzny, które ukształtowały jego postawę moralną na całe życie. Trzeba pamiętać, iż w czasach Chopina Polska była w niewoli, okupowana przez monarchie Austro-Węgier, Niemiec i Rosji.
Takim wzorem patrioty i Polaka był Stanisław Staszic. Pisarz i filozof, prezes Towarzystwa Przyjaciół Nauki, który odcisnął piętno na świadomości młodego Chopina. Wyrażał się o nim z olbrzymim szacunkiem i podziwem. Imponowała mu jego wiedza, wszechstronne zainteresowania i głęboki, autentyczny patriotyzm. Przyglądając się życiu, działalności i postawie Stanisława Staszica, nietrudno zrozumieć tę fascynację.
W tle filmu przewija się sylwetka Józefa Elsnera – nauczyciela Chopina. To również postać wybitna i nietuzinkowa. Człowiek renesansu. Kompozytor i muzykolog, pedagog, ale także teolog i medyk. Szlifował zdolności muzyczne Chopina i uczył go miłości do muzyki, znajdując w nim wdzięcznego i pojętnego słuchacza. Nie dziwi więc zadedykowanie mistrzowi Sonaty c-moll op. 4 na fortepian.
Zadziwia mnogość zainteresowań i wszechstronne wykształcenie ludzi, którzy otaczali młodego Fryderyka lub mieli wpływ na kształtowanie jego charakteru i umiejętności. Dane mu było czerpać z najlepszych wzorców, co przyniosło nadspodziewane efekty. Fryderyk, po ukończeniu Uniwersytetu Warszawskiego, wyróżniał się wiedzą, elokwencją, obyciem towarzyskim i geniuszem muzycznym. Był godnym naśladowcą swoich mistrzów.

Jak potoczyły się losy Chopina po wyjeździe z kraju? Ufny w swoje koneksje rodzinne oraz przyjacielskie kontakty wśród arystokracji polskiej i francuskiej, jesienią 1830 roku wyruszył na podbój Francji i świata. 2 listopada, przez Drezno, Wiedeń i Monachium, udaje się do Paryża. Po drodze dowiaduje się o wybuchu i klęsce Powstania Listopadowego. Utwory, które powstają w tym okresie, są przepełnione dramatyzmem i liryzmem. Oddają stan duszy Fryderyka cierpiącego nad klęską Ojczyzny. Już nigdy nie powrócił w jego utworach nastrój młodzieńczej beztroski. Jego bezkompromisowa postawa wobec zaborców, gdy odmówił wystąpienia do ambasady rosyjskiej o wydanie paszportu, skazała go na status wiecznego emigranta.
Muzyka Chopina podbija salony, zapewniając polskiemu kompozytorowi sławę oraz przyjaźń i szacunek najwybitniejszych muzyków: Franciszka Liszta, Vincenzo Belliniego, Hektora Berlioza. Chopin koncertuje w najzamożniejszych domach Paryża. Mimo, że jego talent jest doceniany, że bryluje zarówno w salach koncertowych, jak i na paryskich salonach, zawsze tęskni za Ojczyzną, do której już nigdy nie wróci.
W jego muzyce coraz mocniej brzmią akcenty patriotyczne. Przyczyniła się do tego niewątpliwie przyjaźń z takimi jak on emigrantami - polskimi artystami i patriotami, jak Adam Mickiewicz, Cyprian Kamil Norwid, Julian Ursyn Niemcewicz.
W 1838 roku Chopin poznaje wybitną intelektualistkę i pisarkę oraz piękną, wyzwoloną kobietę – George Sand. Związek ten, pełen gorącej miłości, ale również rozstań i wzajemnych pretensji, ma olbrzymi wpływ na życie i twórczość kompozytora. Poszukiwanie odosobnienia i wyciszenia dla miłości i oraz odpowiedniego klimatu dla twórczości Fryderyka skłoniło oboje do wyjazdu na Majorkę. Klimat panujący w uroczym latem hiszpańskim miasteczku Valldemossa, okazał się zabójczy dla Chopina. W 1839 roku wraca do Paryża jako bardzo chory człowiek. Od 1839 do 1846 każde lato Chopin spędzał w posiadłości George Sand w Nohant, tam napisał swoje najwybitniejsze dzieła. Związek z Georg Sand, który nie wytrzymuje próby czasu i rozpada się, przysparzył cierpiącemu fizycznie artyście dodatkowych cierpień psychicznych. Nasilająca się choroba i dramat osobisty mają wpływ na muzykę Chopina, który tworzy w tym okresie najpiękniejsze chyba kompozycje: mazurki i nokturny, pełne smutku, tęsknoty i samotności. Po rozstaniu się w 1847 roku z George Sand, Chopin nie skomponował już żadnego znaczącego utworu. Choroba czyniła szybkie postępy, do czego przyczyniła się również podróż w wilgotny i zimny klimat Anglii i Szkocji oraz intensywne życie towarzyskie. W podróży towarzyszyła mu Szkotka, Jane Sterling, jego dawna uczennica, która opiekuje się nim w ostatnich latach życia. 16 listopada 1848 roku, w Londynie, Chopin zagrał swój ostatni koncert. Geniusz fortepianowych kompozycji, wielki polski patriota, zmarł 17 października 1849 roku w swoim paryskim mieszkaniu, wycieńczony chorobą i tęsknotą za ojczyzną. Jak wiele mógł jeszcze dokonać. Żył krótko, a zostawił po sobie tak olbrzymią spuściznę. Jako epitafium same się nasuwają słowa Cypriana Kamila Norwida: „Umiał on najtrudniejsze sztuki zadania rozwiązywać z tajemniczą biegłością – umiał bowiem zbierać kwiaty polnej rosy z nich ani puchu nie otrząsając najlżejszego….”

* * *

Przedstawiamy Wam poetycką, filmową impresję „Mazowsze Chopina”. Kolaż obrazu i dźwięku, uzupełniony o garść informacji biograficznych. Preludium na drodze do poznania Chopina. Drogą tą poszły setki tysięcy wielbicieli kompozytora na całym świecie. Wstęp do poszukiwań i do zrozumienia, co jest tajemnicą jego sukcesów i miłości melomanów. Dlaczego słuchają go na wszystkich kontynentach, od Europy, poprzez Chiny i Japonię, do Australii? Dlaczego jego muzyka jest ponadczasowa i zachwycająca różnorodnością? Dlaczego grają go symfonicy, jazzmani i rockmani? Dlaczego? Dlaczego?...

Wsłuchajcie się w te dźwięki. Dźwięki, które tkwią w naszej podświadomości i pojawiają się zawsze wtedy, kiedy ich najbardziej potrzebujemy. Zarówno w chwilach podniosłych, uroczystych i tragicznych, ale i w czasie odpoczynku czy zabawy.
Zachwyćmy się najbardziej chopinowskim miastem – Warszawą. Odwiedźmy najpiękniejsze zakątki Mazowsza: Żelazową Wolę, Sanniki i Płock - miejsca, które młody Chopin ukochał. Zobaczmy te pola, wierzby, stare kapliczki i szlacheckie dworki, posłuchajmy bicia dzwonów, szumu wiatru, tętentu koni i szemrania leśnego strumyka.
Mazowieckie klimaty usłyszycie w Jego muzyce.

Taki jest właśnie Chopin.
Taka jest Polska.
Takie jest Mazowsze.

Copyright © 2017 Fundacja Teraz Mazowsze. Wszelkie prawa zastrzeżone.